Dự án Robot tránh vật cản VISI AI: Dạy trẻ tư duy phản biện và giải quyết vấn đề

Từ “robot đồ chơi” đến bài học tư duy của con trẻ

Khi robot của con lùi lại đúng lúc có vật cản, ba mẹ sẽ thấy mắt con sáng lên: “Con làm được rồi!”.
Khoảnh khắc ấy – tưởng chỉ là trò chơi, thực ra là bài học sống động về tư duy phản biện, về cách giải quyết vấn đề bằng công nghệ.

Tại VISI AI, dự án “Xe tránh vật cản” là một trong những bài học đặc biệt nhất trong khóa Robotics Explorer (dành cho học sinh tiểu học).
Bởi vì đằng sau chiếc xe nhỏ đó là một hành trình tư duy đầy thử thách: từ hiểu cảm biến, phân tích nguyên nhân, đến tự tay lập trình phản ứng thông minh.

Xe tránh vật cản là gì?

Hiểu đơn giản cho trẻ nhỏ

Xe tránh vật cản là một loại robot di chuyển tự động, có khả năng phát hiện chướng ngại vật bằng cảm biến siêu âm, sau đó tự đổi hướng để tránh va chạm.

Nói cách khác, nó hoạt động giống hệt xe tự lái ngoài đời thực – nhưng được thu nhỏ để trẻ có thể tự lắp ráp, lập trình và kiểm chứng kết quả.

Theo Makeblock Education (2023), đây là một trong những mô hình phổ biến nhất để trẻ em học logic điều kiện (if–else), vì robot phải liên tục “đọc – nghĩ – phản ứng”.

Nguyên lý hoạt động – Khi robot “cảm nhận” thế giới

Xe tránh vật cản hoạt động nhờ cảm biến siêu âm (Ultrasonic Sensor).
Cảm biến này phát ra sóng âm, nếu sóng gặp vật thể sẽ dội lại – từ đó robot tính toán khoảng cách đến vật cản.

Cấu trúc hoạt động cơ bản:

1. Robot phát tín hiệu siêu âm

2. Tín hiệu gặp vật cản và phản xạ

3. Bộ xử lý đo thời gian phản xạ → tính khoảng cách

4. Nếu khoảng cách < ngưỡng an toàn → Robot rẽ hoặc dừng

Trẻ không chỉ học lập trình lệnh “nếu – thì” (if–then), mà còn hiểu khái niệm phản xạ và xử lý thông tin, giống như bộ não con người.

5 kỹ năng trẻ học được từ dự án xe tránh vật cản

1. Tư duy phản biện (Critical Thinking)

Khi robot không phản ứng đúng, thay vì được người lớn “sửa giùm”, trẻ tại VISI AI được hướng dẫn đặt câu hỏi:

• “Vì sao robot không dừng?”

• “Liệu cảm biến có đọc sai không?”

• “Lệnh lập trình đã đủ điều kiện chưa?”

Chính quá trình tự tìm nguyên nhân này giúp hình thành tư duy phản biện.
Theo IBM Skills Report 2024, “critical thinking” nằm trong Top 3 kỹ năng cần thiết nhất cho thế hệ trẻ trong kỷ nguyên AI.

2. Tư duy giải quyết vấn đề (Problem Solving)

Không có robot nào chạy “trơn tru” ngay lần đầu.
Trẻ phải thử nhiều lần, thay đổi góc quét cảm biến, điều chỉnh tốc độ, viết lại code.

Mỗi lần như vậy, các em rèn kỹ năng xác định vấn đề – đặt giả thuyết – kiểm nghiệm kết quả.
Theo MIT Media Lab (2023), đây là quá trình “learning through debugging” – học qua việc sửa lỗi – phương pháp hiệu quả nhất để phát triển não tư duy logic của trẻ.

3. Học qua thử nghiệm (Learning by Doing)

Thay vì đọc sách, trẻ được cầm dây, cắm cảm biến, kiểm tra góc quét thực tế.
Khi robot phản ứng đúng, trẻ hiểu không chỉ bằng lý thuyết – mà bằng trải nghiệm cảm xúc thực sự.

Theo UNESCO Education Report 2024, mô hình giáo dục STEM hiệu quả nhất cho trẻ tiểu học là “learning by doing”, vì giúp tăng 42% khả năng ghi nhớ và áp dụng vào tình huống thực.

4. Kỹ năng giao tiếp & làm việc nhóm

Mỗi đội Robotics tại VISI AI thường gồm 2–3 bạn nhỏ cùng nhau lắp ráp và lập trình.
Trẻ phải phân công:

• Ai gắn cảm biến

• Ai viết code

• Ai kiểm thử

Có những lúc “mâu thuẫn nảy lửa” – nhưng chính quá trình trao đổi, thuyết phục, thống nhất ý kiến giúp trẻ phát triển năng lực giao tiếp và làm việc nhóm, kỹ năng mà World Economic Forum 2025 xếp trong Top 5 kỹ năng cần thiết của thế kỷ 21

5. Tư duy kiên trì và tinh thần sáng tạo

Xe tránh vật cản là dự án “thất bại liên tục” – cảm biến lệch, robot không rẽ, bánh xe không quay…
Nhưng chính sự thất bại đó giúp trẻ học kiên trì và khả năng sáng tạo để tìm cách khác.
VISI AI luôn khuyến khích học sinh thử nghiệm: thay đổi góc quét, thêm cảm biến phụ, hay thậm chí lập trình robot “báo động” khi gặp vật cản.

“Ban đầu con thấy chán vì xe cứ đâm tường. Nhưng sau khi con đổi khoảng cách cảm biến từ 10cm thành 20cm, xe con tránh được rồi! Giống như con vừa phát hiện ra một bí mật!”
– Phương Nam, học sinh lớp 5 – VISI AI Robotics Explorer

Dự án “Xe tránh vật cản” trong chương trình Robotics VISI AI

Dự án này nằm ở Module 4 – Ứng dụng cảm biến thực tế (buổi 36–40) trong khóa Robotics Explorer.
Các bước trẻ được trải qua gồm:

1. Giới thiệu về cảm biến siêu âm – hiểu cơ chế hoạt động và phạm vi đo

2. Lập trình điều kiện “if–then” – nếu phát hiện vật cản → rẽ

3. Kiểm tra & điều chỉnh thực tế – thay đổi tốc độ, khoảng cách

4. Hoàn thiện mô hình xe – thêm bánh, động cơ, khung vỏ

5. Trình diễn & thuyết trình dự án – mỗi nhóm thuyết minh logic và sáng kiến của mình

Qua dự án này, trẻ không chỉ lập trình một chiếc xe — mà còn tự tin trình bày tư duy và kết quả như một nhà sáng tạo nhí.

Vì sao đây là bài học “đắt giá” cho trẻ thời đại AI?

Cảm biến – dữ liệu – phản ứng – quyết định.
Chuỗi tư duy này chính là nền tảng của Trí tuệ Nhân tạo (AI).
Dự án “Xe tránh vật cản” giúp trẻ hiểu rằng máy móc chỉ thông minh khi con người hiểu cách dạy nó.

Theo UNICEF EdTech Report 2024, học sinh tham gia dự án Robotics có khả năng tiếp thu khái niệm AI nhanh hơn 37% so với nhóm học thuần lý thuyết.

Một chiếc xe nhỏ, một bài học lớn

Xe tránh vật cản không chỉ giúp trẻ hiểu công nghệ, mà còn rèn cách tư duy có hệ thống, phản biện và sáng tạo trong giải quyết vấn đề.
Đó là những kỹ năng mà trường học truyền thống ít khi dạy – nhưng là hành trang không thể thiếu trong thời đại AI.

Cho con học Robotics hôm nay, là cho con cơ hội làm chủ công nghệ ngày mai.

VISI AI Academy – Học viện đào tạo AI bài bản, bám sát Bộ Giáo Dục

Tham khảo lộ trình và đăng ký tư vấn ngay TẠI ĐÂY!